Uçak Yolculuklarında Aerotoksik Sendrom Nedir? Belirtileri Nelerdir?

12.01.2018 10:42 | Güncelleme: 05.04.2019 10:38 | Yazar: Dr. Cem Argun
Uçak yolculuklarında uçak mürettabatı ve yolcuları etkilediği düşünülen bazı hastalıklar vardır. Aerotoksik Sendrom da bunlardan biridir. Uçak yolculuklarında Aerotoksik Sendrom hakkında aşağıdaki yazımızda detaylı bilgiler bulabilirsiniz.
Uçak Yolculuklarında Aerotoksik Sendrom Nedir? Belirtileri Nelerdir?
A

Günümüzde uçak yolculukları hayatımızın vaz geçilmezleri arasında girmiş durumda.Uçak yolculukları arttıkça bilim adamları da uçak yolculuklarının insan sağlığına olan olumsuz etkileri olup olmadığı yönünde araştırmalarda bulunuyor.
Pilot ve kabin memuru olmak üzere başta uçucu personeli ilgilendiren ama sık uçan yolcuları da potansiyel  olarak etkileyebildiği öne sürülen Aerotoksik sendrom da özellikle 2000' li yılların başlarından bu yana bilim adamlarınca araştırılıyor.
Bu yazımızda ülkemizde pek bilinmeyen ancak yurt dışında adından sıkça söz edilen aerotoksik sendrom ile ilgili merak edilenleri okurlarımızla paylaşmak istiyoruz.

Aerotoksik Sendrom Nedir?  

Aerotoksik sendrom jet uçaklarındaki kirli kabin havasına maruz kalmanın neden olduğu, uçakta bulunanlarda  uzun ve kısa vadeli semptomlara yol açabilen bir terimdir. Bazı bilim adamları uçaklardaki havanın temizliğini sağlamak için kullanılan uçak motorları sayesinde uçağa giren zararlı maddeler ve toksik dumanın yolcular ve uçak mürettabatında sağlık sorunlarına yol açabileceğini ileri sürmektedir. Çok sayıda bağımsız bilimsel araştırma da, kontamine kabin havasının kronik sağlık sorunlarının neden olabildiğine dair görüşler bildirmiştir.  

Uçaklarda Soluduğumuz Hava Nereden Geliyor?  

Uçaklarda soluduğumuz havayı  temin eden havalandırma sistemleri  uçak motoru yardımıyla çalışıyor.Uçak motorlarının uçak çalışırken emdikleri havanın bir kısmı havalandırma sistemine aktarılır. 
Uçaktaki klima sistemine ulaşan hava ise kabin içine arzu edilen sıcaklıkta gönderilir. Bu işlem sırasında da uçaktaki hava solunmayı sağlamak üzere basınçlandırılmaktadır. Kabin içindeki havanın tümü temiz hava değildir.
Bu havanın bir kısmını dışarıdan alınan, bir kısmını da içeride solunduktan sonra kirlenen ve sistem tarafından tekrar temizlenen havadan oluşmaktadır. 
Modern uçaklar kabin havası akışını yöneten bir çevresel kontrol sistemine (ÇKS) sahiptir. Dış hava motorlara girer ve ileri bölümde sıkıştırılır.
ÇKS, kabin havasının bir kısmını HEPA filtreleri vasıtasıyla geri sirküle ederken geri kalan kısmı çıkış valflerine yönlendirilir ve böylece kabin basınçlandırma sistemine sürekli yeni, temiz bir hava girişi sağlanır.  

Uçaklarda Soluduğumuz Hava Nasıl Kirlenebilir?  

Uçakların, havacılık motor yağı, hidrolik sıvı, temizleme bileşikleri ve buz çözücü sıvılar da dahil olmak üzere bakım ve tedavisinde kullanılan maddeler ÇKS'yi kirletebilir.
Jet motorlarını  yağlama için sentetik yağlar kullanılmaktadır.  Bu yağlar insanlar için toksik olabilen bir organofosfat gibi bileşenleri içermektedir. 
Yeni Boeing 787 Dreamliner tip uçaklardaki farklı bir sistem nedeniyle bu tip uçaklarda aerotoksik sendroma yol açabilen unsurların bulunmadığı belirtilmektedir. Bu uçaklarda  kabini havalandırmak için farklı bir teknoloji kullanılmaktadır.   

Aerotoksik Sendrom Belirtileri Nelerdir?  

Bazı insanlarda belirtiler uçuş sırasında ve sonrasında hemen görülebilirken ve kısa sürede geçerken bazılarında tepki 14 güne kadar sürebilir. Genetik yatkınlık, yaş, önceki maruz kalma miktarı, diyet, egzersiz seviyesi, alınan ilaçlar, genel sağlık durumu  ve kilo gibi parametreler kişinin sendromdan ne oranda etkileneceğini  de belirlemektedir.
Sendromdan etkilenebilecek bireylerin genetik değişkenliği nedeniyle farklı maruziyetler kişilerde farklı etkilere yol açabilir. Bazı kişiler yalnızca bir uçuş sonrasında etkilenirken diğerleri yıllarca maruz kaldıktan sonra etkilenmeyebilir.
Zarar verici etkinliğe bağlı olarak, olumsuz sağlık etkileri birikimli olabilir. Bu nedenle, sık uçan (uçucu personel veya haftada bir veya daha fazla uçan yolcular) tekrarlayan  maruziyetlerle karşılaştığından özellikle risk altındadır.  

En sık görülen belirtiler nelerdir? 

Aerotoksik sendromdan etkilelenen bireylerde bir çok belirti görülebilmektedir.
En sık olarak baş dönmesi, baş ağrısı, halsizlik gibi belirtiler öne çıkmaktadır. Bunlara ilave olarak yorgunluk hissi, bulanık görme, bilinç kaybı, denge kaybı, hafıza zayıflığı, kulak çınlaması, mide bulantısı, kusma, ishal, nefes darlığı, göz, burun ve üst solunum yollarının tahrişi, denge bozukluğu, sarhoşluk hissi, öksürük nöbetleri, nefes darlığı, çarpıntıyı söyleyebiliriz.
Kısa maruziyetler sonrası görülen belirtiler çoğunlukla kendiliğinden geçebilir.
Kimi zaman ciddi bir dumana maruziyetten sonra bile hiçbir belirtinin gösterilmemesi mümkündür, Ancak bazı bireylerde birkaç gün sonra Aerotoksik Sendrom ile ilişkili rahatsızlıklar ortaya çıkabilir. Maruziyet sonrası anemi, astım, KOAH ve koroner arter hastalığı gibi mevcut hastalıkları olanlarda görülen belirtiler daha şiddetli seyredebilir.   

Aerotoksik Sendromun Tedavisi Var mıdır?   Spesifik bir tedavisi yoktur.Ancak uzmanlar belirtilere göre semptomatik tedaviler ve iyileşmeye yardımcı stratejiler üretmektedir.
İlk adım, sorunu tanımak ve daha fazla maruz kalmayı önlemek veya sınırlandırmaktır.  

Aerotoksik Sendromdan Korunma Yolları Nelerdir?   Karbon yüz maskeleri toksik yağ dumanlarından bir miktar koruma sağlayabilir, ancak hiçbir zaman % 100 koruma sağlayamaz.
Kabin havasının kalitesi iyileştirilebilir ve motor yağı ile bulaşma riski, bilinen çözümlerle azaltılır. Kabin Mürettebatı, kaptan'a olağandışı kokular veya kabin koşullarını  bildirmelidir.
Korunmada bol su tüketilmelidir. Uçuşlardan sonra alkol tüketiminin azaltılması,  C vitamini alınması, düzenli egzersiz yapılması ve terlemeyi sağlayacak aktiviteler toksinlerin atılması için uygun çözümler olabilir.
Tansiyon rahatsızlığı olanların, özellikle uzun uçuşlardan sonra tansiyon ölçümü yaptırmaları önerilmektedir.

 

YORUM YAP

Yorum yapilmeniz için üye girişi yapmalısınız. Giriş yapmak için tıklayınız...
Regl Dönemine Yakın Değişen Kadınların Belirtileri
Kadınlar her ay adet dönemlerine yakın fiziksel ve ruhsal gerginlikler yaşıyor
HPV Nedir? 4 Soruda HPV(Human Papilloma Virusu)
HPV (Human Papilloma Virus) çoğunlukla cinsel temasla geçen, genital bölgede ve mukozalarda enfeksiyon yapan ve kondiloma aküminatum adı verilen genital siğillere yol açan bir virüstür
CMV (Sitomegalovirüs) Virusu Hamilelikte Neden Tehlikelidir?
CMV virusu insanların neredeyse tamamının hayatları boyunca karşılaşabildikleri bir virustur
Uykusuzluk, Horlama ve Uyku Apne Sendromu Nedir?
Uyku bedenimizin ve zihnimizin dinlendiği, düzenlendiği, yenilendiği bizleri ertesi güne hazırlayan sürece verilen isimdir
Çocuklarda Kabızlık Nedenleri, Tanı ve Tedavisi
Çocuklarda görülen kabızlık çocuklarda sağlık sorunu yaratabildiği gibi anne ve babalar için de önemli bir sorun olarak değerlendirilmektedir
Ramazan Ayında Oruç Tutacak Şeker Hastalarına Öneriler
Her Ramazan olduğu gibi bu Ramazan ayında da bir çok şeker hastası oruç tutacak
Göğüs Duvarı Şekil Bozuklukları
Göğüs duvarı şekil bozuklukları halk arasında yaygın olarak bilinmektedir
Böbrek Yetmezliği Nedir? Sebebiyet Veren Durumlar?
Böbrek yetmezliği ciddi bir sağlık sorunudur
Reflü Nedir? Reflü Belirtileri ve Nedenleri Nelerdir?
Reflü hastalığı, son yılların en çok konuşulan sağlık problemlerinden biridir
Taşıt Tutması Nedir? Taşıt Tutmasında Alınabilecek Kolay Önlemler Nedir?
Taşıt tutması hastalığı, hareketi algılamakta kullanılan duyu organları arasındaki ortak çalışmanın bir şekilde bozulması ile oluşur
Grip ve Soğuk Algınlığı
Grip ve Soğuk Algınlığı Arasındaki Fark Nedir ?Grip ve soğuk algınlığı sıklıkla birbiriyle karışabilmektedir
Çocuğunuz Olmuyorsa Sorun Hormonlarda Olabilir
Günümüzde evli çiftlerin çocuk sahibi olamama korkuları gün geçtikçe artıyor
tahlil.com
tahlil.com
tahlil.com