10 Soru ve Cevapla Bel Fıtığı Nedir?
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hekim muayenesinin yerini tutmaz. Acil durumlarda 112’yi arayın.
1.Bel fıtığı nedir?
Omurgamız omur olarak da bilinen çok sayıda kemikten oluşmuştur.Omurgamızın esnek bir yapısı olması için omurlar arasında diskler bulunmaktadır.Çember şeklinde olan bu diskler omurlarımız arasında amortisör görevi üstlenmektedir.
Omurganın esnek olmasını sağlayan ise bu kemikler arasında bulunan disklerdir. Daire şeklindeki bu diskler omurlar arasında yastıklama işlevi görür.
Halk arasında bel fıtığı olarak bilinen lomber disk hernisi
omurlar arasında amortisör görevi üstlenip yastıklama işlevinde bulunan
disklerin yerinden oynaması sonrası görülen bir hastalıktır.
Yerinden oynayıp orijinal
formasyonunu kaybeden disk beynimizden vücudumuza
iletilen mesajlardan sorumlu olan sinirlere baskıda bulunur.Bu baskı sonrası belde şiddetli ağrılar olmak, karıncalanma, uyuşma ve hissizlik gibi belirtiler görülebilir.
Bel fıtığı sıklıkla omurgalarda L4 / L5 ve L5 / S1 seviyelerinde oluşur.
2.Bel Fıtığı Belirtileri Nelerdir?
Bel ve bacak ağrıları (Şiddetli ağrılar olup çoğu zaman
kişiyi ilaç kullanımına zorlamaktadır.)
Genellikle ağrı aniden ortaya çıkar. Kimi
zaman öksürük ve aksırık gibi nedenlere bağlı olan ani hareketler ağrıyı
tetikleyebilir.
Bel fıtığında çoğunlukla tek bacak olmak üzere kimi zaman her iki bacağa da
vuran ağrılar gözlenebilmektedir.
Beraberinde ayakta uyuşmalar ,
hissizlik, hareketlerde zorluk, yürüme ve oturmada zorlanma, kaslarda güçsüzlük
gibi şikayetler görülebilir.
Bel fıtığından kaynaklanan ağrılar düz
ve sert bir zemine uzanıldığında hafifleyebilir.
3.Bel fıtığı kimlerde görülür?
Her 5 erişkinden 4 'ü
hayatının bir döneminde en az bir kez bel ağrısını şikayeti yaşamaktadır.
Lomber disk hernisi (bel fıtığı)
çoğunlukla 30 ile 60 yaşları arasında rastlanan bir sağlık sorunu olmakla birlikte her
yaş grubunda da görülebilmektedir.
4.Bel fıtığında risk faktörleri nelerdir?
*Aşırı kilo (
obesite) bel fıtığı için en önemli risk faktörlerinden
biridir.
Aşırı kilo ile birlikte vücudumuzun ağırlığını
taşıyan omurgaya daha çok yük biner.
Bunun sonucunda da omurganın esnekliğini
sağlayan ve omurlar arasında yer alıp bir nevi amortisör görevi üstlenen disklere aşırı yük biner.
Bu durum da
disklerde deformasyon ve şekil
bozukluğuna yol açar. Doğal
yapısını kaybeden ve fıtıklaşan disk ise sinirlere baskı yaparak başta
ağrı ve uyuşma olmak üzere bel fıtığının belirtilerine yol açar.
* Hamilelik: Hamilelik de kadınlarda
hamileliğin doğal sürecine bağlı olarak vücudun ağırlık merkezi öne
doğru yer değiştirir. Bu durum da omurlara
fazladan yük binmesine sebep
olur.
* Bel ve sırt kaslarının güçsüzlüğü: Özellikle hareketsiz
bir yaşam, vücudun anatomik yapısı ve
düzenli olarak spor yapmamaya bağlı olarak bel ve sırt kaslarında güçsüzlük
olabilir.
Bu kaslardaki güçsüzlük ise doğal olarak
omurgaya verilen desteğin de yetersiz olması sonucunu doğurur.Bu süreç de kuşkusuz
bel fıtığını tetikler.
* Sigara kullanımı: Yapılan bilimsel araştırmalar aşırı sigara kullanımına bağlı olarak disklerde dejenerasyon ve yapısal bozuklukların arttığını göstermektedir.Sigara kullanımı ayrıca disklerin rejenerasyonu ve zedelenmeye bağlı iyileşme sürecini de zorlaştırmaktadır.
* Ergonomik olmayan çalışmalar, tekrarlayıcı ve zorlayıcı
egzersiz ve hareketler: Günlük hayat
veya iş akışında yük kaldırma, eşyaları
itme ve çekme gibi yapılan hareketler
ergonomiye uygun olmalı ve omurga
yapısına da zarar vermemelidir.
Yerden yük kaldırırken dizlere güç vererek çömelme sonrası yük kaldırılması, vücudumuza yapışık
yük taşınması gibi hareketler
belimize binen yükü azaltacağından bel fıtığı riskini de o oranda düşürecektir.
Ofis çalışması sırasında da masa
başında bel desteği
olan sandalye ve koltuk seçilmesi, tam dik pozisyonda oturulması
gerek görüldüğünde bel
destekleyici aparatlar kullanılması bel
sağlığı yönünden çok önemlidir.
Özellikle sabahları uyku sonrası yataktan kalkarken aniden ve bele yük bindirerek yataktan kalkılmamalıdır.
Yataktan kalkma
aşamasında öncelikle yan dönmeli daha sonra ayakları yatak kenarından sarkıtıp beraberinde de dirseklerden destek alıp
kalkmak bel sağlığı açısından çok önemlidir.
5.Hangi meslek grupları bel fıtığı yönünden risk altındadır?
* Uzun süre ayakta durarak çalışanlar ( Kabin memurları , satış asistanları, tezgahtarlar, ameliyathane çalışanları, sağlık personeli vb.)
*Ağır fiziksel aktivite ve ağır yük
kaldırma gerektiren meslekler: Fabrika işçileri, inşaat işçileri, hammallar ve
nakliye ve ulaştırma sektörü çalışanları
* Vücudu
titreşime maruz kalan çalışanlar: Şöförler ve operatörler( kamyon, traktör, otobüs, süpürme aracı,
forklift vb.)
* Sporcular ( halter, güreş, futbol, kürek sporu)
6. Bel fıtığından nasıl korunulur?
Düzenli egzersiz yapmak ( bel ve sırt kaslarını güçlendirecektir)
Ergonomiye uygun çalışmak, belimizi koruyacak yöntemlerle yük taşımak(vücuda yapışık yük taşımak yerden yük kaldırırken dizlerimiz üzerine çömelip ağırlığı dizlere vererek yükü kaldırma)
Aşırı kilo almamak, obeziteden kaçınmak, yukarı doğru uzanmaktan kaçınmak uygun ve yeterli önlemlerdir.
Ofis çalışanları
da masa başında bel desteği ile
çalışmalıdır.
Kişi stresten kaçınmalıdır.
Öncelikle stres
olmak üzere çeşitli psikososyal risk faktörleri bel fıtığını tetikleyebilir.
7.Bel fıtığı tanısı nasıl konulur?
Bel fıtığı tanısında
altın standart sanılanın aksine MR değil
hekim muayenesi ve hastanın öyküsü ve
şikayetleri ile birlikte değerlendirilmesidir.
MR raporları son derece problemli olup
muayene sonrası ameliyata gerek
görülmeyen vakalar olduğu gibi tam tersi MR bulgusunda ciddi sorun olmayıp ameliyatın gerektiği
hastalar da bulunmaktadır.
Göz önünde bulundurulması gereken bir diğer bilgi ise MR incelemesinin bel fıtıklarında tarayıcı bir tanı yöntemi olmadığının bilinmesidir.Yani kanser taraması yapılır gibi bel fıtığı taraması gibi bir yöntem kabul edilebilir değildir.
Hekimin muayene sonrası gerek görmesi halinde MR, bazı radyolojik tahliller ve EMG de kuşkusuz tanıda yararlıdır.
8.Her bel ağrısı bel fıtığı mıdır? Her bel fıtığı ameliyat gerektirir mi?
Her bel ağrısı bel fıtığı olarak değerlendirilmemelidir.
Hastanın
öyküsü, muayene bulguları ve gerekli görülen tahliller ile bel ağrısının
nedenleri hakkında bilgi sahibi olunabilir.
Yapılan bilimsel çalışmalar bel
ağrılarının yüzde 4 ile 5’i
arasında bir oranın bel fıtığı nedeniyle oluşan ağrılar olduğunu ortaya
koymaktadır.
Bel fıtığı kaynaklı olmayan bel ağrıların en önemli sebepleri ise; duruş ve
postür bozuklukları, ergonomik olmayan hareket
tarzları, omurganın denge bozuklukları, aşırı kilo, bel kaymaları,
kireçlenme, kas tutulmaları ve spazmlar ile çeşitli romatizmal hastalıklardan
oluşmaktadır.
9.Bel fıtığının tedavisi ameliyat mıdır?
Her bel fıtığının ameliyat ile tedavi edileceği
gibi bir durum yoktur.Bel fıtığı
tanısı koyulan her 7 hastadan yaklaşık 1'inde ameliyat bir çözüm olmaktadır.
Kalan hasta grubunda ise fizik tedavi, medikal tedavi , yatak istirihatı gibi
çözümler oldukça işe yaramaktadır.
10.Alternatif tıp ve lazer gibi yöntemlerle bel fıtığı tedavi edilebilir mi?
Bel ağrılarının toplumda yaygın olması, bel fıtığı nedeniyle
ameliyat olmaktan korkma gibi nedenlerle bel
fıtığı tedavisi için alternatif
yöntemler de sıklıkla kullanılmaktadır.
Bitkisel tedaviler, masaj ve halk
arasında bel çektirmesi olarak bilinen
farklı yöntemler mevcuttur.
Lazer yöntemi ile bel fıtığı
tedavisi yaptıklarını iddia eden kişiler
de bulunmaktadır.
Bizim önerimiz ise tüm dünyada kabul
edilen standart tıbbi tedavi yöntemlerinin tercih edilmesi ve konuyla ilgilen
fizik tedavi, beyin cerrahisi, ortopedi ve nöroloji gibi branşlarda hizmet veren doktorlara öncelikle başvurulması ve onların
yönlendirmesi sonrası gerekli
girişimlerde bulunulmasıdır.