Çene bozuklukları çoğu zaman yalnızcaestetik bir sorun gibi görülür. Oysa alt ve üst çene arasındaki uyumsuzlukçiğnemeyi, konuşmayı, nefes almayı ve çene eklemini de etkiler. Diş telleriyleçözülemeyen iskeletsel bozukluklarda en kalıcı çözüm ortognatik cerrahidir. Buyazıda tedavinin ne olduğunu, kimlere uygulandığını, hangi aşamalardanoluştuğunu ve iyileşmenin nasıl ilerlediğini bulabilirsiniz.
Ortognatik cerrahi, alt ve üst çenearasındaki iskeletsel uyumsuzlukları düzeltmek için yapılan bir çene cerrahisiyöntemidir. Adı Yunanca "düz" anlamına gelen orthos ile"çene" anlamına gelen gnathos kelimelerinden gelir. Amaç çeneleribirbirine ve yüzün geri kalanına uygun konuma getirmektir.
Sorun yalnızca dişlerin diziliminde değilde çene kemiklerinin boyutunda ya da konumundaysa tek başına ortodontik tedaviyeterli olmaz. Diş telleri dişleri hareket ettirebilir ama kemiğin yerinideğiştiremez. Bu durumda çene kemikleri ameliyatla öne, geriye, yukarı ya daaşağı alınır ve yeni yerlerinde titanyum plak ve vidalarla sabitlenir.
Uygulama yalnızca üst çeneye, yalnızcaalt çeneye ya da iki çeneye birden yapılabilir. İki çenenin aynı ameliyattadüzeltilmesine çift çene ameliyatı (bimaksiller cerrahi) denir. İşlem genelanestezi altında ve çoğunlukla ağız içinden yapılır, bu yüzden yüzde dışarıdangörünen bir iz kalmaz. Tedaviyi ağız, diş ve çene cerrahı ile ortodontistbirlikte planlar ve yürütür.
Ortognatik cerrahi, sorunun kaynağı çenekemikleri olduğunda ve ortodontik tedavi tek başına yeterli sonuç vermediğindegündeme gelir. Karar klinik muayene, sefalometrik röntgen ve gerektiğindetomografi ile verilir.
En sık görülen durumlar şunlardır:
● Sınıf III kapanış: Alt çene öndedir ya da üst çene geride kalmıştır. Alt ön dişler üst öndişlerin önünde kapanır.
● Sınıf II kapanış: Alt çene geride kalmıştır. Profilde çene ucu silik görünür.
● Açık kapanış: Arka dişler temas ederken ön dişler birbirine değmez. Bu yüzden öndişlerle ısırmak zorlaşır.
● Yüz asimetrisi: Çenelerden birinin bir tarafa kayması yüzün iki yarısı arasındabelirgin bir fark oluşturur.
● Üst çene darlığı: Üst diş kavsi alt kavse göre dar kalır ve çapraz kapanış görülür.
Hafif vakalarda dişlerin konumuortodontik tedaviyle düzeltilerek kemik farkı gizlenebilir. Ancak kemik farkıbelirginse diş telleri tek başına kalıcı ve dengeli bir sonuç sağlamaz.Ameliyat, çene gelişimi tamamlandıktan sonra planlanır. Bu süre genelliklekadınlarda 16-18, erkeklerde 18-21 yaş civarına denk gelir. Gelişim bitmedenyapılan bir müdahalede çenenin büyümeye devam etmesi sonucu bozabilir.
Çene uyumsuzluğunun fonksiyonel etkilerigünlük hayatı doğrudan etkiler:
● Yiyecekleri ısırmak ve çiğnemekzorlaşır.
● Bazı sesleri çıkarmakta güçlükçekilebilir.
● Dudaklar zorlanmadan kapanmaz.
● Bazı hastalarda çene eklemindeağrı ve tıklama görülür.
● Dişlerin düzensiz temas etmesiaşınmaya ve diş eti sorunlarına zemin hazırlar.
Alt çenenin geride olduğu bazı hastalardadil ve yumuşak dokular geriye doğru konumlanır ve üst solunum yolu daralır. Budurum horlamaya ve uykuda solunum durmasına (uyku apnesi) katkıda bulunabilir.Uygun hastalarda çenelerin öne alınması solunum yolunu genişleterek buşikayetleri azaltabilir.
Estetik açıdan en çok fark edilensorunlar belirgin bir çene çıkıntısı, geride kalan çene ucu, gülümserken fazladiş eti görünmesi, uzun ya da kısa görünen bir yüz ve dengesiz bir profildir.Çeneler doğru konuma geldiğinde dudaklar, burun ve çene ucu arasındaki oran dabüyük ölçüde düzelir.
Ortognatik cerrahi tek bir ameliyattanibaret değildir. Ortodonti ve cerrahinin birlikte yürüdüğü, toplamda genellikle1,5-2 yıl süren planlı bir süreçtir.
Muayene ve planlama: İlk aşamada ağız içi ve yüz fotoğrafları çekilir, röntgen ve tomografialınır, dişlerin ölçüsü ya da dijital taraması yapılır. Cerrah ve ortodontistbu verilerle çenelerin ne kadar ve hangi yöne hareket etmesi gerektiğinibelirler. Günümüzde bu planlama büyük ölçüde üç boyutlu dijital yazılımlarlayapılır ve ameliyatta kullanılacak rehber plaklar (splint) bu plana görehazırlanır.
Cerrahi öncesi ortodonti: Dişler, diş telleriyle çene kemiği üzerinde doğru konuma getirilir. Buaşama ortalama 12-18 ay sürer. Bu dönemde kapanış bozukluğu geçici olarak dahabelirgin görünebilir. Bu durum, dişlerin ameliyat sonrası yeni çene konumunatam oturması için planın beklenen bir parçasıdır. Seçilmiş bazı vakalarda buaşama kısaltılabilir ya da ameliyat önce yapılıp ortodontiye sonrabaşlanabilir.
Ameliyat:Planlanan hareketler ameliyatta uygulanır. Üst çenede genellikle Le Fort Iosteotomisi, alt çenede bilateral sagittal split osteotomi tercih edilir.Gerekirse çene ucu da ayrıca düzeltilir (genioplasti). Ameliyat süresi tek yada çift çene uygulamasına göre değişir. Hastanede kalış süresi genellikle 1-2gecedir.
Cerrahi sonrası ortodonti: Kemik iyileşmesi ilerledikten sonra diş kapanışındaki son ayarlaryapılır. Bu aşamada lastikler kullanılabilir. Süreç çoğunlukla 6-12 ay sürer vediş tellerinin çıkarılmasıyla tamamlanır. Ardından sonucu korumak içinpekiştirme aygıtları kullanılır.
İyileşme kişiden kişiye ve yapılanişlemin kapsamına göre değişse de genel seyir benzerdir.
İlk günler:Şişlik ameliyattan sonraki 2-3 günde en yüksek seviyeye çıkar. İlk 48 saattesoğuk uygulama ve başın yüksekte tutulması şişliğin kontrolüne yardımcı olur.Ağrı genellikle reçete edilen ilaçlarla kontrol altına alınabilir.
İlk haftalar:Şişliğin büyük kısmı 2-3 hafta içinde iner. Kalan hafif ödem birkaç ay içindetamamen kaybolur. Bu dönemde sıvı ve püre kıvamında beslenilir. Çiğnemegerektiren yiyeceklere hekim onayıyla, genellikle 6-8 hafta sonra geçilir. Ağızhijyeni yumuşak fırça ve hekimin önerdiği gargaralarla sürdürülür. Sigara kemikve yara iyileşmesini geciktirdiği için bırakılmalıdır.
Dönüş süreci:Çoğu hasta 2-3 hafta içinde işine ya da okuluna döner. Dudakta ve çenedeuyuşukluk sık görülür ve çoğunlukla birkaç ay içinde geçer. Kemik iyileşmesi6-8 haftada büyük ölçüde tamamlanır. Temas gerektiren sporlara dönüş içingenellikle birkaç ay beklenir. Yüzdeki son görünüm, ödemin tamamen çekildiğibirkaç aylık sürenin sonunda netleşir.
Bu konuya dair bir sorunuz varsa siz de uzmanlarımıza 7/24 Soru sorabilirsiniz. Soru sormak için buraya tıklayın.
| Yorum |
|---|
