Bilgisayarlı Tomografi nedir?

12.02.2019 09:20 | Güncelleme: 19.02.2019 10:33 | Yazar: Başak Pırıl Gökayaz
CT taraması" (Bilgisayarlı Aksiyel Tomografi) olarak da bilinen bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleme, kesitsel görüntüleme olarak bilinen farklı bir görüntüleme şekli sağlar. Hastaneye gittiğiniz zaman iç organlarınızla ilgili bir rahatsızlığınız varsa mutlaka neyiniz olduğunu öğrenmek için sizi bir tomografi aletine sokarlar. Ama bu daha bilindik bir röntgen aleti de olabilir, ya da teknolojik açıdan daha da gelişmiş bilgisayarlı tomografi aleti de olabilir. Bu makalemizden bilgisayarlı tomografi aletinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve x-ışınlarının işlevini öğrenebilirsiniz.
Bilgisayarlı Tomografi nedir?
A

Bilgisayarlı tomografi tahlilini daha iyi anlayabilmek ve yorumlamak için öncelikle klasik x  ışını görüntüsünün ne olduğu ve bu görüntülemenin bilgisayarlı tomografiden farkının ne olduğunu bilmemiz gerekmektedir.

Klasik X-ışını görüntüleri nedir?

Tüm X-ışını görüntüleme işlemi, bir hastanın vücudunun farklı bölgelerinden geçerken x ışınlarının emilimine dayanır. Kas veya akciğer gibi belirli bir dokuda emilen miktara bağlı olarak, farklı miktarda x ışınları geçer ve vücuttan çıkar.

Emilen x ışını miktarı, hastanın radyasyon dozunu arttırır. 

Klasik röntgen görüntülemede, çıkan x-ışınları bir tespit cihazı (röntgen filmi veya diğer görüntü alıcısı) ile etkileşime girer ve hastanın vücudundaki dokuları 2 boyutlu olarak filmin üzerine yansıtır.-   x-ışınlarıyla taranan vücudun "fotoğrafına"  "röntgen filmi"  denir. Göğüs röntgeni (Şekil 1) en yaygın tıbbi görüntüleme muayenesidir. Bu inceleme sırasında, filme kalp, akciğerler ve diğer anatomi görüntüleri kaydedilir.


Göğüs Röntgeni
Şekil 1 (Göğüs Röntgeni)

Bilgisayarlı Tomografi (BT) Nedir?

X ışınlarının farklı dokular tarafından değişken emilimine de dayanmasına rağmen, "CT taraması" (Bilgisayarlı Aksiyel Tomografi) olarak da bilinen bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleme, kesitsel görüntüleme olarak bilinen farklı bir görüntüleme şekli sağlar. "Tomografi" kelimesinin kökü,  Yunanca'da "dilim" veya "bölüm" anlamına gelen "tomos" ve "çizim"  anlamına gelen "graphe"  kelimelerinden gelmektedir. Bir BT görüntüleme sistemi, bir somun ekmeğin dilimleri gibi, kesit görüntüleri veya anatomi "dilimlerini" üretir. Kesitsel görüntüler (Şekil 2) çeşitli teşhis ve tedavi amaçları için kullanılır.

Kesitsel Görüntüler
Şekil 2 (Kesitsel Görüntüler)

CT sistemi nasıl çalışır

  1. Hareketli masa hastayı (Şekil 3) BT görüntüleme sistemindeki dairesel bir açıklıktan geçirir.
  2. Hasta BT görüntüleme sisteminden geçtiğinde, dairesel açıklığın iç kısmında bir x ışını kaynağı döner. Tek bir dönüş yaklaşık 1 saniye sürer. X-ışını kaynağı, hastanın vücudunun bir bölümünü ışınlamak için kullanılan dar, fan şeklindeki bir x ışını üretir (Şekil 4). Fan şeklindeki ışının kalınlığı 1 milimetre kadar küçük veya 10 milimetre kadar büyük olabilir. Normal muayenelerde çeşitli aşamalar vardır; her biri dairesel açıklık boyunca hareket eden masa ile koordineli olarak hastanın etrafındaki x-ışını tüpünün 10 ila 50 dönüşünden oluşur. Damar yapının görselleştirilmesini kolaylaştırmak için hastaya bir "kontrast madde" enjekte edilebilir.
  3. Hastanın çıkış tarafındaki detektörler, hastanın vücudundan x ışını kaynağının bir pozisyonundan (açısından) bir x-ışının "anlık görüntüsü" olarak ışınlanmış olarak çıkan x ışınlarını kaydeder. Birçok farklı" anlık görüntüler " (açılar) tam bir dönüş sırasında elde edilir.
  4. Veriler, tüm "anlık görüntülerin" tamamı, röntgen kaynağının her bir tam dönüşü için iç organların ve dokuların kesitsel bir görüntüsünü (dilim) yeniden yapılandırmak için bir bilgisayara gönderilir.
Hareketli Masa  x Işını
     Şekil 3(Hareketli Masa)        Şekil 4(X Işını)

Teknolojideki ve Klinik Uygulamadaki Gelişmeler

Günümüzde çoğu BT sistemi, daha önceden bilinen "aksiyel" modda taramanın yanı sıra "spiral" ("helisel" olarak da adlandırılır) tarama yeteneğine sahiptir. Buna ek olarak, birçok BT sistemi aynı anda birden fazla dilim görüntüleme yeteneğine sahiptir. Bu gelişmeler nispeten daha büyük anatomi hacimlerinin nispeten daha az sürede gösterilmesini sağlar. Teknolojideki bir diğer gelişme de EBCT olarak bilinen elektron ışınlı BT'dir. İster tek ister çoklu dilim olsun kesitsel görüntü oluşturma prensibi geleneksel BT ile aynı olmasına rağmen, EBCT tarayıcısı bireysel "anlık görüntüleri" oluşturmak için hareketli herhangi bir parçaya ihtiyaç duymaz. Sonuç olarak, EBCT tarayıcısı , geleneksel BT tarayıcılarından daha hızlı bir görüntü elde edilmesine olanak tanır.

Kaynak: https://www.fda.gov/radiation....

Bu Makale Dr. Cem Argun tarafından gözden geçirilmiştir

YORUM YAP

Yorum yapilmeniz için üye girişi yapmalısınız. Giriş yapmak için tıklayınız...
Kardiyak Panel Tahlili Nedir?
Şüphelenilen kişilerde kalp damar hastalıkları yönünden belirgin bir risk olup olmadığının ortaya çıkarılması için kullanılan bir grup biyokimyasal teste verilen addır.Kardiyak…
Tiroid Testleri (TSH,T3,T4) Nasıl Yorumlanır?
Tiroid testleri tiroid bezi hastalıklarının tanusunda sıkça kullanılır. Bu testler alınan kan örneğinden biyokimya laboratuvarlarında yapılan hormon testleridir.Çoğunlukla endokrinoloji …
Kan Tahlili Nedir? Doktorlar Hangi Kan Tahlillerini En Çok İster?
Kan tahlili hasta muayenesi sonrası hekimlerin başvurduğu vazgeçilmez tahlillerin genel adıdır.Doktorların en çok istediği tahliller ve bu tahlillerin kullanıldığı sağlık sorunları hakkında…
Kabakulak (mumps) IgM ve Kabakulak (mumps) IgG Testleri
Kabakulak (mumps) IgM ve Kabakulak (mumps) IgG  testleri kabakulak hastalığı tanısında kullanılan ELİSA testleridir.Mikrobiyoloji laboratuvarlarında kandan alınan örnekle serolojik yöntemler…
İyi Huylu Kolesterol(HDL) Nedir? HDL Nasıl Yükseltilir?
İyi kolesterol (HDL) kanımızda bulunan yağlardan biridir. HDL damar sertliğine karşı koruyucu bir yağ olduğu için yüksek değerlerde olması istenmektedir.Bu yazımızda iyi huylu Kolesterol olan…
Tam İdrar Tahlili ( TİT) Nedir?
Tam idrar tahlili (TİT) birçok laboratuvarda yapılan kolay, ucuz ve tanıda çok yararlı bir tahlil yöntemidir.Elde manuel kitlerle yapılabidiği gibi otomatik cihazlarda da yapılabilir.…
Monosit Nedir? Monosit Yüksekliği Neden Görülmektedir?
Monosit bir lökosit (beyaz kan hücresi, akyuvar ) türüdür. Monosit hemogram (tam kan sayımı) paremetrelerinden biridir.Tam kan sayımımında monosit değeri veya yüzdesi yüksek…
Kan Tahlili Nasıl Yorumlanır? Kan Tahlili Bilgileri
Kan tahlil sonuçları bir çok hastalığın ön tanısında fikir vermektedir. Kan tahlilinin yorumlanması da son derece önemlidir.Kan tahlilinin nasıl yorumlanacağı ve buna göre…
Çocuklarda PLT (trombosit) düşüklüğü, yüksekliği ve normal değerleri nedir ?
PLT (platalet) yani trombosit, hemogram testi sırasında çalışılanönemli  kan sayım parametrelerinden biridir. Çocuklarda özellikle kan hastalıkları yönünden PLT…
İdrar tahlili ve idrar testi hakkında pratik bilgiler
İdrar tahlili ve idrar testi hemen her laboratuvarda çalışılan ve bazı hastalıklar hakkında önemli bilgiler veren değerli laboratuvar analizleridir.İdrar tahlil temel olarak idrar yolları,…
Lenfosit düşüklüğü nedir? Lenfosit düşüklüğü neden olur?
Lenfosit bir akyuvar yani lökosit  (beyaz kan hücresi) türüdür. Lenfosit değerlerinin düşük çıkması ve kanda lenfosit düşüklüğü ise sıklıkla…
Çinko Tahlili
Çinko tahlili son yıllarda sıkça istenen bir tahlil olup birçok hastalığın tanısında fikir vermektedir.
Hastaneye gittiğiniz zaman iç organlarınızla ilgili bir rahatsızlığınız varsa mutlaka neyiniz olduğunu öğrenmek için sizi bir tomografi aletine sokarlar. Ama bu daha bilindik bir röntgen aleti de olabilir, ya da teknolojik açıdan daha da gelişmiş bilgisayarlı tomografi aleti de olabilir. Bu makalemizden bilgisayarlı tomografi aletinin ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve x-ışınlarının işlevini öğrenebilirsiniz." />
Dr. Cem Argun
tahlil.com
tahlil.com