Deliryum Nedir?

26.10.2016 07:42
Deliryum (delirium), tıp dünyasında ilk tanımlanan ruhsal bozukluk hastalıklarından biridir
Deliryum Nedir?
A

Deliryum (delirium), tıp dünyasında ilk tanımlanan ruhsal bozukluk hastalıklarından biridir. Ani (akut) gelişen ama geri dönüşümü olan bir hastalık olan deliryum, fark edilmeden hızlı bir başlangıç aşamasıyla kendini gösteren, inişli çıkışlı bir hastalık süreci oluşturan, enfeksiyon, ağır gıda veya su eksikliği, zehirlenme, yüksek ateş ve benzeri gibi çok farklı nedenlerle ortaya çıkan, düşünce ve algılama değişimleri yaşatan, bilinç problemi oluşturan ve uyku-uyanıklık arası bir dönem oluşturan bir hastalıktır. Hastanede yatan hastalarda, özellikle de yoğun bakım servisinde yatan hastalarda sıklıkla görülmektedir.

 Her yaş grubundan hastada görülme durumu olan deliryum için, bazı hasta gruplarında görülme olasılığı daha yüksektir. Bu grupları yaşlılar, diyaliz tedavisi alan böbrek rahatsızlığı yaşayan hastalar, inme yaşayanlar, kanser olanlar ve buna benzer rahatsızlıklar görülen hastalar olarak ayırabiliriz.

Hastalığın dönemsel olarak çok farklı belirtileri bulunabilmektedir. Örneğin; deliryum başlamasından yaklaşık üç gün önce huzursuzluk, endişe (anksiyete), dikkat dağınıklığı, uyku bozukluğu veyahut uyku esnasında sayıklamalar gibi belirtiler gösterebilmektedir. Başlangıç döneminde, kâbuslarla birlikte artan sayıklamalar, endişe halinde ciddi bir artış, baş ağrısı, uyuşukluk, fazla uyuklama veya uyuyamama problemi belirtile görülebilmektedir. Başladığı zaman ise, hastanın genel durumunda, diğer farklı psikolojik bozukluklara benzeyen semptomlar görülmektedir.

Hastada, enkoheran konuşma (birbiriyle alakasız kelimelerin art arda kullanılmasıyla anlamsız cümleler kurulması), dezorganize konuşma (anlamsız konuşma, konuşma esnasında konudan konuya geçme, amaca yönelik konuşma yapamama), huzursuzluk, şaşkınlık, ani tepkiler verme, kelimeleri seçmekte zorluk gibi belirtiler yaşanmaktadır. Hafızada problemler yaşanır. Bazı hastalarda dilde bozulmalar da görülebilmektedir. Oryantasyon problemleri sıkça yaşanan belirtilerdendir. Bu durum daha çok zamana karşı oluşan sorunlardır. Yani, gece saatleri sırasındaki günün saat dilimine sabah denilebilir. Veyahut bulunulan mekânlarla ilgili sorunlar yaşanabilmektedir. Hastanedeyken evde sanılması ya da tam tersi durum buna örnek gösterilebilir. Tanınan kişiyi tanıyamama problemleri de oldukça sık görülmektedir. Bu semptomların görüldüğü hastalarda, olmayan bir durumu olmuş gibi algılama problemleri yaşanabilir. Uyku bozukluğu, en sık yaşanan problemlerin başında gelmektedir. Uyku-uyanıklık döngüsünde bozukluklar, gündüz çokça uyuma, gece ajitasyon gösterme (çırpınma ve huzursuzluk) gibi problemler olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan ayrı olarak, öfke, korku, depresyon gibi duygusal problemler çokça yaşanmakta ve hastalık psikolojisi zannedilip fark edilememe riski taşımaktadır.

1- Hiperaktif Tip: Halüsinasyonlar, sanrılar, ajitasyon belirtileri ön plandadır. Hastanede kalma süreleri daha kısadır.
2- Hipoaktif Tip: Depresyon belirtileri, uyanıklık düzeyinde azalma belirtileri ön plandadır. Hastalar yorgun görünümündedir.
3- Karışık Tip: Her iki tipin özelliklerini taşır. Belirtiler sürekli ve hızlı olarak değişme gösterir. Deliryum tanısı konulması genellikle zordur. Farklı karakterde kendini gösterebildiği için, karar vermek çok kolay olmamaktadır. Çünkü, alışkın olduğumuz hastalık belirtilerinde, örneğin kataterlerini çıkarmaya çalışan, hemşirelerle problem yaşayan, huysuzluk yapan hastalarda belirlemek daha kolaydır. Fakat, sessiz sakin oturup, tek bir noktaya kilitlenen hastalarda da aynı şekilde deliryum görülebilmektedir. Hastalığın belirlenememesini bir başlık altında toplayacak olursak, sebepleri şu şekilde verilebilir: deliryum karmaşık bir hastalıktır, bu hastalık için rutin sistematik bir tarama yapılmamaktadır, sağlık personelinin yaşlılara bakış açıları stabildir, değerlendirilmemektedir, doktor ve hemşireler konuya yeterince ilgi göstermemektedir. Bilinç bulanıklığı, psikomotor aktivite bozuklukları, konuşma bozuklukları, yönelim bozukluğu, belirtilerin dalgalanması, uyku bozuklukları, algı bozuklukları ve sanrılar belirtileri arasında yer alır. Deliryum belirtileri göz ardı edilirse, fark edilemezse, çok ciddi sorunlara yol açabilen bir rahatsızlıktır. Fonksiyonel ve bilişsel kapasiteyi azaltır. Bu tip hastaların hastanede kalış sürelerinin uzamasına yol açar, daha uzun ve meşakkatli bir tedavi uygulanmak zorunda kalınır.

Genel olarak değerlendirildiğinde, deliryum hastalığıyla ilgili çok şey bilinmesine karşın, genel hastanelerde deliryum tanısı konulmakta zorluklar yaşanmaktadır. Sağlık personelinin bu anlamda yeterince bilinçli olmaması veyahut bilinçli olmasına rağmen ayırt edici faktörde gözden kaçırmaları, hastalara yanlış tedavi uygulamalarına neden olabilmekte, hatta ölümle sonuçlanabilmektedir. Doktor ve hemşirelere bu konuda oldukça iş düşmekle birlikte, hastalardaki belirtileri daha iyi analiz etmeleri ve ona göre alınan önlemlerle tedavi süreçlerinin uygulanmasıyla, hastalarda bu problem arz eden durumlara geç olmadan müdahale edilebilir.

YORUM YAP

Yorum yapilmeniz için üye girişi yapmalısınız. Giriş yapmak için tıklayınız...
Adet Düzensizliği Hamile Kalmayı Engeller mi?
Bir kadının hamile kalabilmesi için yumurtalıklarında döllenme için bekleyen hazır bir yumurtanın olması gerekir
Karpal Tünel Sendromu Nedir?
Kısaca KTS olarak bilinen Karpal Tünel Sendromu, elde görülen uyuşma ve karıncalanma ile karakterize edilir
Evlilik Heyecanı Öldürmez!
Evliliğin ilişkinin heyecanını öldüreceği düşüncesi oldukça yaygın düşünülen yanlış bir görüştür
Bakış Açınızı Değiştirin..Mutlu Olun!
Mutluluğun ne olduğu ve insanın nasıl mutlu olabileceği geçmişten günümüze tartışılan ve gelecekte de tartışılacak bir konudur
tahlil.com
tahlil.com
tahlil.com