Bahar Yorgunluğu

22.06.2018 08:00 | Yazar: Prof. Dr. Mustafa Cesur
Bahar Yorgunluğu
A

Bahar yorgunluğu, baharın gelmesiyle birlikte kişide başlayan halsizlik, isteksizlik, sabah uyuyup uyanınca kendisini dinç hissetmeme durumuna verilen addır.
Bazen baş ağrısı, eklemlerde ağrı da semptomlara eklenebilir. Genellikle Mart ortasında başlar ve Nisan ortasına kadar sürer. Bahar yorgunluğunun toplumun % 10 kesimini etkilediği düşünülmektedir. Bu aslında tanımlanmış bir hastalık değildir, mevsim değişikliğiyle ortaya çıktığı düşünülen bir fenomen olarak ele alınabilir.
Bahar yorgunluğunun sebebi tam belli değildir, ancak hormonlara bağlı olarak geliştiği yönünde bir takım bulgular vardır.
Melatonin, beyinde bulunan pineal bezden, karanlık olduğu zaman salgılanan bir hormondur. Sonuçta gece olduğu zaman melatonin salgısı başlar, gündüz salgılanma durur.
Melatonin sayesinde vücudun gece gündüz farklılıklarına uyum sağlaması düzenlenir. Uykunun gelmesi, sağlıklı bir şekilde devam etmesinde melatoninin rolü vardır. Bu temel görevin yanı sıra vücut ısısının azalmasına katkı sağlayarak da bioritmin düzenlenmesine etki yapar. Ayrıca antioksidan özelliği de vardır.
Normalde karanlık çökmeye başlayınca, özellikle de saat 21’den itibaren melatonin salgılanmaya başlar, 02-04 arasında en fazla salgıla olur ve sabah günün ışımasıyla salgısı durur. Kış boyunca günler kısa, geceler uzun olduğu için melatonin hormonu daha uzun süreli salgılanır. Günlerin uzamasıyla doğru orantılı olarak, melatonin salgılanmasında azalma başlar. Melatonindeki bu azalmanın bahar yorgunluğu ile ilgisi olabileceği düşünülmekle beraber, kesin deliller yoktur.
Ancak, Finlandiyalı araştırmacı Paakkonen’in yakınlarda yaptığı bir çalışmada, kış ve yaz sezonuna göre melatonin hormonunun kış aylarında daha yüksek olduğu ve bu dönemde, kişilerin daha dinç ve basit hafıza işlemlerinde hatasızlık oranının daha yüksek olduğu gösterilmiştir.
Bahar yorgunluğundan sorumlu olduğu düşünülen diğer bir hormonda boyundaki tiroid bezinden salgılanan tiroid hormonlarıdır. Tiroid hormonları vücudun motor hormonlarındandır ve vücuttaki düzeyinde bozulma olduğu zaman tüm sistemler etkilenebilir. Yine tiroid hormonlarının salgılanması da mevsimsel değişkenlik gösterebilir. Bunun nedeni şöyle açıklanabilir. Tiroid bezinde tiroid hormonlarının üretilmesi ve salgılanması, beyindeki hipofiz bezinden salgılanan Tiroid Stimulan Hormonun (TSH) kontrolü altındadır. Bu hormon da kış döneminde daha yoğun salgılanır, baharın gelmesiyle salgılanmasında azalma olur. Bunun sonucunda tiroid hormonlarında azalma oluşur ve kişide yorgunluk, halsizlik ve negatif ruh hali gelişebilir.
Bahar yorgunluğunda etkisi olabilecek bir başka neden de D vitamini eksikliğidir. D vitamini vücutta pek çok kimyasal olayın gerçekleşmesinde öncü maddelerden birisidir ve temel kaynağı ciltle direkt temas eden güneş ışığıdır.
Kapalı ortamlar, hatta cam bile bu direkt teması engelleyebilir. Bunun yanı sıra kış aylarında azalan güneş ışığı ve kapalı havalar en önemli D vitamini kaynağını yani güneşi engellemektedir.
Bu nedenle vücutta D vitaminin en yüksek olduğu dönem Eylül ayı, en düşük olduğu dönemse Mart ayıdır. D vitamini eksikliğinde halsizlik, yorgunluk yanı sıra terleme artışı, sırt ve eklem ağrıları görülebileceği unutulmamalıdır.
Yapılan son çalışmalar ideal seviyede D vitamin düzeyinin 30 nmol/L ve üzerinde olmasını önermektedir. Bahar yorgunluğunun gelişiminde genetik faktörler, allerjik bir bünyeye sahip olma ve polenlerin ortaya çıkmasıyla başlayan duyarlılık, kış döneminde değişen beslenme alışkanlıkları ve hareketsizlik sonucu metabolik dengenin kış döneminin sonunda bozulması da rol oynayabilir.
Bahar yorgunluğunun, genellikle, ilerleyen günler içinde kendiliğinden düzelmesi beklenir. Burada, vücudun mevsimsel değişkenlik gösteren melatonin ve TSH hormonlarındaki dengeye uyum sağlaması önemli rol oynar.
Ayrıca, strese cevap hormonları olarak bilinen ve büyük çoğunlukla böbrek üstü bezinden salgılanan glukokortikoid hormonu ve katekolamin hormonlarının bahardan yaza doğru gittikçe etkinliğinin artması önemli etkendir. Bu hormonların düzeyi haziran ayında en iyi seviyesine ulaşır ve bahar yorgunluğunun giderilmesinde önemli katkısı vardır.
Ağır olmayan, hafif-orta düzeyde yapılan fiziksel aktivite, bu etkinin oluşmasında yardımcı bir faktör olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle, bahar yorgunluğunu gidermek için fiziksel aktiviteyi artırmak önem kazanır. Ancak egzersizin dozu iyi ayarlanmalıdır. Ağır egzersiz ters etkiyle glukokortikoid ve katekolaminlerin düzeyini olumsuz etkiler ve yorgunluğun artmasına neden olabilir. Bahar yorgunluğunun düzelmesi için, beslenmede vitamin ve mineral katkılarının artırılması önerilmektedir.
Özellikle kişinin kendisini kötü hissettiği günlerde doğal yoldan alınan vitamin ve mineral katkılarının yanı sıra multivitamin preperatları da kullanılabilir. Ciddi durumlarda melatonin verilmesini önerenler olmasına karşın etkinliği tam olarak ispatlanamamıştır. Bu nedenle kişinin yorgunluk açısından değerlendirilmesi sonrasında doktor kontrolünde verilebilen melatonin de tedavi seçenekleri arasındadır.
Dingin günler dileğimle…

YORUM YAP

Yorum yapilmeniz için üye girişi yapmalısınız. Giriş yapmak için tıklayınız...
İğne Neden Kalçadan Yapılır?
Enjeksiyonda çeşitli yöntemler vardır. Halk arasında enjeksiyon yapılması, iğne yapıldı veya iğne oldum diye ifade edilmektedir. Yapılan enjeksiyonun yani iğnenin neden en çok kalçadan…
Orgazm Olmak Meme Kanserini Önlüyor Olabilir!
Cinsel birliktelik sırasında zevk alma hissinin doruğa ulaştığı an orgazm olarak adlandırılmaktadır. 
Renkten Yumurta Kalitesi Anlaşılırmı?
Yumurtaların birbirinden farklı renkleri vardır.Hangi renk yumurtanın daha iyi olup olmadığı veya yumurta renkleri arasında bir kalite farkı olup olmadığı da sıklıkla merak edilen bir konudur.
Potasyumun Vücuttaki Önemi ve Fonksiyonu Nedir?
Potasyum, vücut içindeki sıvı miktarının düzenlenmesine, kas kasılmalarının uyarılmasına,  asit-baz dengesinin sürdürülmesine yardımcı olan bir elektrolittir.
Adet Gecikmesi Kaç Günde Olur?
Akıllara ilk olarak hamilelik ihtimallerini getiren adet gecikmesinin hamilelik dışında da pek çok farklı nedenleri olabilir.
Emziren Anne; Kendine İyi Bak!
Emzirmek; bir annenin yaşayabileceği en özel duygulardandır. Aylarca karnında taşıdığı bebeği dünya ile tanıştırırken; onu ürkütmeden, sakince, koruyarak ve bağlanarak alışmasını sağlar.…
Su İle Taharet Neden Önemli? Çocuklara Ne Zaman Öğretilmeli?
Taharet; maddi olan kirlerden yani idrar ve gaitadan temizlenmek manasına gelen bir kelimedir.  Bu temizliği en doğru şekilde su ile yapmak öğrenilmeli ve çocuklara öğretilmelidir.
Omega 6 Nedir? Vücutta Neden Dengelenmelidir?
Omega 6; vücutta sentezlenmeyip dışarıdan gıdalar yolu ile alınan yağ asitlerindendir. Vücudun doğru ve dengeli çalışması için; omega 3 gerekli olduğu gibi, omega 6 da gereklidir.…
Dumansız Hava Sahası Hayatımıza Ne Kattı?
Dumansız hava sahası; aslında geç kalınmış ancak uygulandığı günden itibaren pek çok kazançlar sağlamış bir uygulamadır. Henüz yeterli değildir kısıtlamalar ancak bu haliyle…
Çocuklar Hareket Etmeyi Neden Çok Sever?
Pek çok ebeveyn, çocuğunun hareketliliğinden şikayet eder. Oysaki hareket, çocuklar için adete yeme içme gibi doğal bir ihtiyaçtır. Peki çocuklar neden…
Hangi Besinler Kadınlarda Meme Kanserinin Riskini Düşürür?
Cilt ve göğüs kanseri kadınlar arasında çok yaygındır. Beslenme faktörleri özellikle kadınlarda meme kanseri oluşma riskine etki yapabilmektedir.
Kalbinizi Kışa Hazırlayın
Kış ile birlikte soğuk havalara kendinizi hazırlayın.Soğuk havalar özellikle kalp hastaları için sağlık yönünden riskleri de beraberinde getirecektir.
tahlil.com
tahlil.com
tahlil.com