Tam Kan Sayımı (CBC) Nedir?

15.05.2019 10:52 | Güncelleme: 30.01.2020 05:58 | Yazar: Başak Pırıl Gökayaz
Bu makalemizden, CBC'nin ne olduğunu, hangi durumlarda gerektiğini, CBC'yi etkileyen faktörlerin neler olduğunu, testin nasıl yapıldığına dair bilgileri öğrenebilirsiniz.
Tam Kan Sayımı (CBC) Nedir?
A

CBC Nedir?

Tam bir kan sayımı veya CBC, sağlığınızı etkileyebilecek bazı bozuklukları taramak için kolay ve çok yaygın bir testtir.

CBC, kan hücresi sayımlarınızda herhangi bir artış veya azalma olup olmadığını belirler. Normal değerler yaşınıza ve cinsiyetinize bağlı olarak değişir. Laboratuvar raporunuz size yaşınız ve cinsiyetiniz için normal değer aralığını söyleyecektir.

CBC, anemi ve enfeksiyondan kansere kadar geniş bir yelpazede teşhis koymaya yardımcı olabilir.

Kan Hücrelerinin Üç Temel Türü

Kan hücresi düzeylerindeki değişiklikleri ölçmek, doktorunuzun genel sağlığınızı değerlendirmesine ve bozuklukları tespit etmesine yardımcı olabilir. Test, üç temel kan hücresi tipini ölçer.

Alyuvar

Kırmızı kan hücreleri vücudunuz boyunca oksijen taşır ve karbondioksiti çıkarır.  CBC, kırmızı kan hücrelerinizin iki bileşenini ölçer:

  • hemoglobin: oksijen taşıyan protein
  • hematokrit: kanınızdaki kırmızı kan hücrelerinin yüzdesi

Düşük hemoglobin ve hematokrit seviyeleri genellikle anemi belirtileridir, kanda demir eksikliği olduğunda ortaya çıkan bir durumdur.

Akyuvar

Beyaz kan hücreleri vücudunuzun enfeksiyonla savaşmasına yardımcı olur.  CBC, vücudunuzdaki beyaz kan hücrelerinin sayısını ve türlerini ölçer. Beyaz kan hücrelerinin sayısında veya tiplerinde anormal artışlar veya azalmalar enfeksiyon, iltihaplanma veya kanser belirtisi olabilir.

Trombositler

Trombositler kanın pıhtılaşmasına yardımcı olur ve kanamayı kontrol eder. Kesik bir yerinizin kanaması durduğunda bilin ki trombosit işini yapıyor. Trombosit seviyelerindeki herhangi bir değişiklik sizi aşırı kanama riski altına sokabilir ve ciddi bir tıbbi durumun belirtisi olabilir.

CBC Ne Zaman Yaptırılır?

Doktorunuz rutin muayenenin bir parçası olarak veya kanama veya morarma gibi açıklanamayan semptomlarınız varsa  CBC isteyebilir.  CBC, doktorunuzun aşağıdakileri yapmasına yardımcı olabilir.

  • Genel sağlığınızı değerlendirmek. Birçok doktor CBC ister, böylece sağlığınızın hakkında en temel bilgilere sahip olabilirler. CBC herhangi bir sağlık sorunu için doktor taramasına da yardımcı olur.
  • Sağlık sorunu teşhis etmek için. Eğer halsizlik, yorgunluk, ateş, kızarıklık, şişlik, morarma veya kanama gibi açıklanamayan belirtiler varsa doktorunuz CBC isteyebilir.
  • Sağlık sorununu izlemek için. Doktorunuz, kan hücresi sayısını etkileyen bir rahatsızlık tanısı almışsanız, durumunuzu izlemesi için CBC'leri düzenli olarak yaptırmanızı isteyebilir.
  • Tedavinizi izlemek için. Bazı tıbbi tedaviler kan hücresi sayımını etkileyebilir ve düzenli CBC yaptırmanızı gerektirebilir. Doktorunuz, tedavinizin ne kadar işe yaradığını CBC’nize dayanarak değerlendirebilir.

CBC İçin Hazırlık

Kısa kollu bir gömlek veya kolayca kolunuzu açabileceğniz bir gömlek giydiğinizden emin olun.

Genellikle, CBC'den önce yiyip içebilirsiniz. Bununla birlikte, doktorunuz testten önce belirli bir süre boyunca oruç tutmanızı da isteyebilir. Kan örneği diğer testler için kullanılacaksa bu yaygındır. Doktorunuz size özel talimatlar verecektir.

 CBC Sırasında Ne Olur?

CBC sırasında, laboratuvar teknisyeni bir damardan, tipik olarak dirseğinizin içinden veya elinizin arkasından kan alacaktır. Test sadece birkaç dakika sürecektir. Teknisyen:

  1. cildinizi antiseptik bir mendil ile temizler
  2. damarın kanla şişmesine yardımcı olmak için üst kolunuzun etrafına elastik bir bant veya turnike yerleştirir
  3. bir iğne yerleştirip bir veya birden fazla tüpte kan örneği toplar
  4. elastik bandı kaldırır
  5. olası bir kanamayı durdurmak için alana bir bandaj yerrleştirir
  6. Numunenizi etiketleyip analiz için bir laboratuvara gönderir

Kan testi biraz rahatsız edici olabilir. İğne cildinizi deldiğinde, sızlama veya batma hissi olabilir. Bazı insanlar kan görünce bayılabilir veya bazı insanların başı dönebilir. Daha sonra, küçük morluklarınız olabilir, ancak birkaç gün içinde geçecektir.

Çoğu CBC sonuçları testten sonraki gün içinde birkaç saatte belli olur.

Bebeklerde:

Küçük bebeklerde, bir hemşire genellikle topuğu sterilize eder ve bölgeyi delmek için lanset adı verilen küçük bir iğne kullanır. Hemşire daha sonra topuğu hafifçe sıkacak ve test için bir şişede az miktarda kan toplayacaktır.

Sonuçları Ne Anlama Gelir?

Test sonuçları kan hücresi sayımlarına göre değişecektir. İşte yetişkinler için normal sonuçlar, ancak laboratuvardan laboratuvara değişiklik gösterebilir:

Kan bileşeni

Normal seviyeler

alyuvar

Erkeklerde: 4.32-5.72 milyon hücre / mcL

Kadınlarda: 3.90-5.03 milyon hücre / mcL

hemoglobin

Erkeklerde: 135-175 gram / L 

Kadınlarda: 120-155 gram / L

hematokrit

Erkeklerde: %38.8-50.0 percent 

Kadınlarda: %34.9-44.5

akyuvar sayısı

3,500 ila 10,500 hücre / mcL

trombosit sayısı

150,000 ila 450.000 / mcL

CBC kesin bir tanı testi değildir. Çok yüksek veya çok düşük kan hücresi sayıları çeşitli hastalıkların işareti olabilir. Belirli bir durumu teşhis etmek için özel testlere ihtiyaç vardır. Anormal bir CBC'ye neden olabilecek ve ek testler gerektiren koşullar şunları içerir:

  • demir veya diğer vitamin ve mineral eksiklikleri
  • kanama bozuklukları
  • kalp hastalığı
  • otoimmün bozukluklar
  • kemik iliği sorunları
  • kanser
  • enfeksiyon veya inflamasyon
  • ilaca tepki

CBC anormal düzeyleri gösteriyorsa, doktorunuz sonuçları onaylamak için başka bir kan testi isteyebilir. Ayrıca durumunuzu değerlendirmek ve bir tanıyı doğrulamak için diğer testleri de yaptırmanızı isteyebilir.

Kaynak: https://www.healthline.com/health/cbc

Bu Makale Dr. Cem Argun tarafından gözden geçirilmiştir

YORUM YAP

Yorum yapilmeniz için üye girişi yapmalısınız. Giriş yapmak için tıklayınız...
Akciğer Kanseri Teşhisinde Nefes Uygulaması
Nefesteki uçucu organik bileşikler incelenerek, akciğer kanserleri teşhisinde değerli bilgiler elde edilebiliyor
Hamile Olduğumu Kaç Günde Anlarım?
Korunmasız cinsel ilişki sonrası hamile kalınıp kalınmadığı sıklıkla merak edilen bir konudur
Göz Bebeği Çapıyla Ağrı Ölçer Cihaz
Göz bebeği; hissedilen duygu neticesinde büyüyüp küçülebilen bir organdır
Anjiyografi Nedir? Ne İçin Kullanılır?
Anjiyografi; tıbbi bir görüntüleme yöntemidir
Preimplantasyon Genetik Tanı (PGT) Nedir?
PGT; tüp bebek yöntemiyle oluşturulan embriyonun kromozomal olarak yapı ve sayı bakımından incelenmesidir
Dr. Cem Argun
tahlil.com
tahlil.com